Ga naar hoofd navigatie Ga naar pagina-inhoud Ga naar contact informatie

WCAG Toegankelijke PDF maken met Word, InDesign en Acrobat Pro

Oefening bij de training Digi-toegankelijke PDF in 6 stappen


video zonder geluid waarin het proces van toegankelijk maken van een PDF te zien is. Door het toegankelijk maken van deze opdracht, leer je de meest voorkomende toegankelijkheidsproblemen zelf op te lossen met behulp van Word of InDesign en Arcrobat Pro. Het resultaat is een valide PAC-rapport dat voldoet aan de WCAG(open new window).

Maak deze oefening van 1 pagina in ongeveer 2 uur
Je hebt Acrobat Pro nodig en basiskennis Word of InDesign
Download hieronder de oefenbestanden voor Word of InDesign:

Word

InDesign
oefenbestanden Word(open new window) oefenbestanden Indesign(open new window)

IN 6 STAPPEN

  1. Maak het document zo toegankelijk mogelijk met Word of InDesign:
    1. Corrigeer te lage kleurcontrasten
    2. Zorg voor een logische koppen-structuur en gebruik tekst-stijlen 
    3. Geef afbeeldingen en hyperlinks een betekenisvol tekst-alternatief
    4. Voorzie het document van metadata, taal en bladwijzers
  2. Exporteer het document naar 'Tagged PDF'
  3. Open het document in Acrobat Pro:
    1. Controleer de titel, auteur en taal
    2. Schoon de PDF inhoud op
    3. Orden de juiste leesvolgorde
    4. Zorg voor een logische codering en tag-volgorde
    5. Preflight fix voor batch-correcties
  4. Voer een PAC-controle uit op het document
  5. Corrigeer de fouten in Acrobat Pro
  6. Valideer nogmaals in PAC en draai een PDF-rapport uit


start met de oefening door op de rechter pijl te klikken
of sleep deze webpagina met de muisknop ingedrukt naar links


START EN OPEN: word-template.docx of indesign-template.indd


Voorbeeld van het oefendocument met alle veelvoorkomende pdf-problemen

Word Interface

InDesign Interface

  • Zet verborgen tekens aan (Lint: Paragraaf-icoon)
  • Zet verborgen tekens aan (menu: Tekst / Verborgen Tekens Tonen).

Zie je geen tekens, kaders en marges? Dan staat jouw weergave op Voorvertoning. Druk op de W-toets om naar Normale weergave te gaan.
  • Open tekststijlen-paneel (Lint: Deelvenster Stijlen)
  • Open het alineastijlen-venster
  • Open het paneel voor alternatieve omschrijving afbeelding (menu: Beeld / Deelvensters / Alternatieve tekst)
  • Open het kleurstalen-venster

  • Open het lagen-venster
BLADWIJZERS: Bestand → Opties → Geavanceerd →  Bladwijzers weergeven
  • Open het bladwijzers-venster (menu: Venster / Interactief / Bladwijzers)
 Gebruik rechtermuisknop voor opties van Alt-tekst en hyperlinks en het lint met de knoppen: Invoegen, Verwijzing, Controleren en Tabellen.

 Zie je geen afbeeldingen in jouw oefendocument?
Koppel deze opnieuw via het koppelingen-venster in de map: Links, in de oefenmap die je eerder hebt gedownload.
Schermafbeelding van de interface van Word met het venster Teksstijlen, Alternatieve tekst, Pagina's en het lint Schermafbeelding van de interface van InDesign met het venster Tekenstijlen, Exportlabels voor Object, Bladwijzers en Kleurstalen



1.1/1.2 KLEURCONTRAST & TEKSTSTIJLEN: kleurcontrast (4.5:1) en logische kopstructuur


Schermafbeelding van de Colour Contrast Analyser (CCA) waarin donkerblauwe kleur wordt gemeten tegen een witte achtergrond. Deze kleur voldoet aan het minimale AA kleurcontrast van 4.5:1 (WCAG)

Word

InDesign
1. Controleer het kleurcontrast met de gratis Colour Contrast Analyser CCA (WIN/MAC)(open new window). Open de CCA en kies het pipet-gereedschap voor de voorgrondkleur en pipetteer de de lichtblauwe Heading 3 of Heading 4 in je document. Onderin het CCA-venster de contrastanalyse bij standaard contrastniveau AA.

Kun je de CCA zelf niet installeren? Gebruik dan de online WebAIM Contrast Checker(open new window). Klik in één van de kleurblokjes om een kleur uit het document te selecteren via het pipetje.
2. Pas de kleur van de te lichte kopstijlen (Koptekst 3 en 4) en de Hyperlink aan via het Stijlen-paneel (Lint): Dubbelklik op de te wijzigen stijl voor Stijl-Opties. 

Wijzig de lichtblauwe kleur naar donkerblauw.

 2a. Pas de kleur van de te lichte kopstijlen (H3 en H4) aan in: Alineastijl / Alineastijl-opties
2b. Pas de kleur van de te lichte hyperlinkstijl aan in: Tekenstijl / Tekenstijl-opties. 

Wijzig de lichtblauwe kleurstaal naar donkerblauw
Zorg dat de contrastwaarde van koptekst H3 en H4 en de Hyperlink minimaal 4.5:1 is bij AA of voldoet aan de toegestaande afwijking bij hogere corpsgroottes.

Te lichte stipjes/tekens voor een lijst-item worden ook als onvoldoende kleurcontrast afgekeurd
3. Zorg voor een logische kop-structuur (Word doet dit al automatisch). In dit document staan koptekst H4 en H3 in verkeerde volgorde, dus wijzig deze.

 3. Zorg voor een logische kop-structuur (Menu: Tekst / Alineastijlen). In dit document staan koptekst H4 en H3 in verkeerde volgorde, dus wijzig deze.
4. Geef de stijl Standaard Tekst / Normaal via de stijl-opties een extra witruimte na de alinea mee, zodat je deze niet met een 'Enter' hoeft te zetten

 4. Geef alle koppen een logisch Export Label (Alineastijl-opties / Export Labels, PDF). Alleen H1-H6 en P zijn te kiezen. Laat andere stijlen op automatisch staan.
5. Voetnoten automatiseer je via menu: Invoegen / Voetnoot. Deze is hier al toegevoegd, dus ga verder met de volgende stap 5. Voetnoten automatiseer je via menu: Tekst / Voetnoot invoegen. Deze is hier al toegevoegd, dus ga verder met de volgende stap
Word codeert de voetnoot correct. Alleen de leesvolgorde klopt vaak nog niet. Een voetnoot moet direct achter de verwijzing worden voorgelezen. Dit kun je alleen via Acrobat Pro corrigeren

 InDesign codeert de voetnoot niet helemaal correct, maar de leesvolgorde klopt meestal wel. Een voetnoot wordt direct achter de verwijzing voorgelezen. Dit kun je alleen via Acrobat Pro corrigeren
Voetnoten zijn toegestaan, maar worden niet altijd door spraaksoftware herkend. Gebruik ze daarom alleen als het echt nodig is.
Schermafbeelding van het venster Tekststijlen met de Stijl-opties in Word Schermafbeelding van het venster Tekenstijlen met de Alineastijl-opties in InDesign
Elke tabel heeft minimaal 1 tabelkop (TH) nodig.
6. TABEL: Geef de tabel een koprij (TH) en eerste kolomrij (TH).

Selecteer de tabel, Lint: Tabelontwerp en kruis links de opties Veldnamenrij en Eerste Kolom aan.

 6. TABEL: Geef de tabel een koprij (TH).  

Selecteer in het tekstkader de eerste rij van de tabel. Dan rechtermuisknop en kies: Omzetten in Koptekstrijen. In Indesign kun je, vreemd genoeg, van de eerste kolom geen tabelkop maken...
De koppeling tussen tabelkoppen (TH) en hun bijbehorende kolom- of rijcellen (TD) kun je alleen via Acrobat Pro maken. Deze koppeling noodzakelijk voor de WCAG.
Schermafbeelding van de geselecteerde tabel in Word, met de tabelvormgevingsinstellingen, waamee je een veldnamenrij (bovenste rij) of Eerste kolom als tabelkop kunt definiëren. Schermafbeelding van de geselecteerde tabelrij in Indesign, met het menu waarmee deze rij omgezet wordt naar een tabelkop of koptekstrij



1.3 TEKST-ALTERNATIEF: afbeeldingen & hyperlinks


Schermafbeelding van het venster Objecteigenschappen uit Acrobat Pro, waarin de verschillende tekst-alternatieven op een afbeelding en hyperlink worden uitgelegd. Daadwerkelijke tekst (actual text) op afbeeldingen en hyperlinks is niet nodig, maar wordt vooral gebruikt om andere onleesbare informatie leesbaar te maken. Denk aan kleuraanduidingen van cellen in tabellen of informatieve markering in grafieken. Ook zwartgelakte tekst wordt op deze manier, anoniem, verduidelijkt.

Word

InDesign
1. Geef afbeeldingen een duidelijke omschrijving (rechtermuisknop op afbeelding of paneel: Alternatieve Tekst)

Automatisch gegenereerde alternatieve tekst voldoet meestal niet aan de WCAG!

 1. Geef afbeeldingen een duidelijke omschrijving (rechtermuisknop: Exportopties voor Object). Kies bij het veld Bron van Alt-tekst voor Aangepast en voer de alternatieve omschrijving in.
2a. Voorzie hyperlinks van een onderlijning en voldoende kleurcontrast. Wijzig de Hyperlink-stijl (donkere kleur + onderlijning)

2b. Geef hyperlinks een duidelijke omschrijving (rechtermuisknop: Hyperlink Bewerken, knop: Scherminfo)

 2a. Voorzie hyperlinks van een onderlijning en voldoende kleurcontrast. Wijzig de tekenstijl: Hyperlink (donkere kleur + onderlijning)

2b. Geef hyperlinks een duidelijke omschrijving (Rechtermuisknop: Hyperlink / Bewerken / tab: Toegankelijkheid)
Een goed tekstalternatief omschrijft wat er op de afbeelding (alt-text) is te zien of waar een link (aria-label) naar toe verwijst. Benoem niet keer op keer dat het een afbeelding betreft en voorkom bron-verwijzingen uit een bijschrift. Wel als het iets anders is, zoals een Grafiek, Visualisatie of Luchtfoto.
Kaarten en legenda's zijn uitgesloten van de WCAG, maar... moeten wel een toegankelijk alternatief hebben, zoals een omschrijving van wat er te zien is en alternatieve tekst. Voor mensen met kleurenblindheid moet de aanduiding op de kaart zo contrastrijk mogelijk zijn.
Schermafbeelding met de vensters voor het invoeren van een tekst-alternatief op een afbeelding en hyperlink in Word. Te openen door rechtermuisknop op een afbeelding of hyperlink Schermafbeelding met de vensters voor het invoeren van een tekst-alternatief op een afbeelding en hyperlink in InDesign. Te openen door rechtermuisknop op een afbeelding of hyperlink

3. Afbeeldingen kun je in Word met rechtermuisknop: Tekstterugloop positioneren. 

Door hierna ook nog te kiezen voor: Met tekst verplaatsen of Vaste positie op de Pagina, wordt de afbeelding naast bijbehorende tekst gecodeerd (Placement Inline) of op een vaste plek op de pagina gezet (Placement Block). Wanneer Block-gepositioneerd, zal de afbeelding in de  PDF als laatste worden voorgelezen. In Acrobat Pro kun je deze volgorde nog gewoon aanpassen.
Vanuit InDesign wordt een afbeelding die niet verankerd is in bijbehorend tekstkader, niet, of als laatste object gecodeerd en als laatste voorgelezen (Placement Block). 

3. Plak de afbeelding daarom in het tekstkader (als tekstanker) en pas de uitlijning via de tekstanker-opties aan (Placement Inline). In Acrobat Pro kun je de leesvolgorde nog wel gewoon aanpassen.

Als je dit niet zelf kunt of wilt doen, dan gebruik je het document template-indesign-fix.indd. Het tekstkader met lijst en verankerde afbeelding is hierin al aangemaakt. Kopieer en vervang dit kader in je eigen document.
Schermafbeelding van een geselecteerde afbeelding in Word, met het menu waarmee deze afbeelding via Tekstterugloop, Inline, bij een tekst geplaatst wordt. Daardoor staat de afbeelding, later in de PDF, op de juiste leesvolgorde. Schermafbeelding van een geselecteerde afbeelding in InDesign, met het venster Opties voor Verankerd object, waarmee deze als tekstanker, Inline, bij een tekst geplaatst wordt. Daardoor staat de afbeelding, later in de PDF, op de juiste leesvolgorde.



1.4 METADATA: titel, auteur, taal, bladwijzers


Schermafbeelding van het bladwijzer-venster van InDesign, dat geneste bladwijzers toont

Word

InDesign
1. Geef een duidelijke document-titel en auteur (Bestand / Eigenschappen, tab: Samenvatting). Dit is meestal wat er op het voorblad staat.

 1. Geef een duidelijke document-titel en auteur (Bestand / Bestandsgegevens). Dit is meestal wat er op het voorblad staat.
2. Stel de juiste taal in (Extra / Taal)

 2. Stel de juiste taal in (per Alineastijl of via menu: Bewerken / Spelling)
3. Maak per kop een Bladwijzer aan (menu: Invoegen / Bladwijzers). Selecteer per koptekst, voeg de bladwijzer toe en zorg voor juiste nesting.

Heb je meer dan 2 pagina's? Gebruik dan een automatsche inhoudsopgave (Lint: Verwijzingen / Inhoudsopgave). Deze is interactief en voegt automatisch bladwijzers toe.

 3. Maak per kop een Bladwijzer aan (menu: Venster / Interactief/ Bladwijzers). Selecteer per koptekst, voeg de bladwijzer toe (+) en zorg voor juiste nesting.

Heb je meer dan 2 pagina's? Gebruik dan een automatsche inhoudsopgave (menu: Layout / Inhoudsopgave). Deze is interactief en voegt automatisch bladwijzers toe.
Schermafbeelding van het venster voor invoeren van Document-titel en Auteur (metadata) in Word. Trefwoorden zijn optioneel, maar zijn handig voor de vindbaarheid. Schermafbeelding van het venster voor invoeren van Document-titel en Auteur (metadata) in InDesign. Trefwoorden zijn optioneel, maar zijn handig voor de vindbaarheid.



2 EXPORTEER PDF: met codes/tags en enkelbladig


Schermafbeelding van de Toegankelijkheidscontrole in Acrobat Pro, met daarin veel toegankelijkheidsfouten die je met de juiste werkwijze in Word of InDesign voorkomt.
LET OP: Een toegankelijke PDF hoort niet groter te zijn dan 10mb. Complexe vector-afbeeldingen veroorzaken vaak een groter bestand. Vervang deze door geoptimaliseerde jpg-afbeeldingen.

Word

InDesign
Heb je voorgaande stappen overgeslagen?
Open dan nu het oefendocument: template-word-fix.docx

 Heb je voorgaande stappen overgeslagen?
Open dan nu het oefendocument: template-InDesign-fix.indd
1. Bewaar als PDF (geschikt voor toegankelijheid)

 1. Exporteer als PDF. Het maakt niet uit welke variant als het onderstaande maar wordt ingesteld
2. Klik in het dialoogvenster op de link Meer Opties

 		2. Losse pagina's (spreads uit)
3. Stel deze opties in, zoals onderstaande afbeelding. 

 3. Kies Gelabelde PDF
4. Zet eventueel PDF/UA complient en Optimaliseer afbeeldingen (controleer de kwaliteit) aan

 4. Controleer onder menu-item Geavanceerd: Document-titel en Taal. Vaak staat deze nog op Bestandsnaam en een onlogische taal
AxesWord(open new window) is een (betaalde) plugin om vanuit Word grotendeels toegankelijke PDF's te exporteren.

 		Made To Tag(open new window) is een (betaalde) plugin omvanuit InDesign grotendeels toegankelijke PDF's te exporteren.
Alles wat er qua toegankelijkheid mogelijk is vanuit opmaak-software heb je nu gedaan. De rest doen we, en kan alleen, in Acrobat Pro...
Schermafbeelding van de te volgen stappen om een gecodeerde (tagged) PDF te bewaren via Word Schermafbeelding van de te volgen stappen om een gecodeerde (tagged) PDF te bewaren via InDesign



3.1 METADATA: titel, auteur & taal en Acrobat-controle


Schermafbeelding van Toegankelijkheidsgereedschap met alle deelvensters in Acrobat Pro

Acrobat Pro
1. Open het PDF-document in Acrobat Pro en ga naar Menu: Bestand / Documenteigenschappen
2. Indien leeg, geef minimaal een titel en auteur

 Voorkom privacy-gevoelige persoonsgegevens van de auteur. Jouw naam kan zomaar bij 'auteur' staan, als gebruiker van je computer... 
3. Klik op de tab: Geavanceerd en controleer de Taal
4. Klik op Controleren op Toegankelijkheid (Alle tools / Toegankelijkheidsgereedschap). In het venster dat volgt, zet 'Toegankelijkheidsrapport maken' uit en start de controle.

Welke fouten zie je? Begrijp je ze?


Het PDF-oefendocument vanuit InDesign heeft nog de foutmelding 'Tabvolgorde mislukt'.
Rechtermuisknop op deze foutmelding en kies: Corrigeren + OK om deze op te lossen.

De twee waarschuwingen (met het blauwe vraagteken) over leesvolgorde en kleurcontrast zijn er altijd. Die moet je namelijk zelf, handmatig controleren.

Helaas betekent een foutloze validatie in Acrobat Pro niet dat de PDF voldoet aan de WCAG. Daarvoor moeten we nog wat dieper de PDF-structuur in duiken...

Geen andere fouten? Ga verder met de volgende stap/slide....

HELP!!!! Ik heb meer, of andere fouten?

  • Ga terug naar de tekentafel en kijk of je deze alsnog via Word of InDesign kunt oplossen?
  • Ga verder, want er komen nog oplossingen voorbij in de komende stappen/slides....
Hieronder al twee veel voorkomende foutmeldingen uitgelegd...

VANUIT WORD IN ACROBAT

VANUIT INDESIGN IN ACROBAT
Toegankelijkheidscontrole in Acrobat Pro, van de Word-PDF waarin volgens Acrobat geen fouten zitten. Een betere PAC-WCAG controle zal straks uitwijzen dat er toch nog andere fouten zijn die gecorrigeerd moeten worden. Schermafbeelding van de Toegankelijkheidscontrole in Acrobat Pro, van de InDesign PDF waarin volgens Acrobat nog maar 1 fout zit (Tabvolgorde). Een betere PAC-WCAG controle zal straks uitwijzen dat er toch nog andere fouten zijn die gecorrigeerd moeten worden.

Juiste insluiting via nesting mislukt = Opeenvolging van kopteksten: H1, H2, H3, etc. is onlogisch.

Gecodeerde Annotaties mislukt (annotatie = een hyperlink)

Dit is een veelvoorkomende foutmelding in Acrobat Pro. Waarschijnlijk NIET in jouw oefendocument, maar deze kom je vast en zeker tegen in andere opdrachten.

Deze foutmelding ontstaat doordat bij een Link-tag of Formulierveld het Link-OBJ of Form-OBJ ontbreek. Dit los je als volgt op:
  • Rechtermuisknop op de foutmelding
  • Kies: Weergeven in venster Inhoud
  • Rechtermuisknop op de annotatie
  • Kies: Zoeken...
  • In het dialoogvenster selecteer je: Niet-gemarkeerde Annotaties
  • In de lijst van codes die vervolgens verschijnt, kies je: Koppeling
  • Open het deelvenster: Code
  • Onderaan de lijst met codes staat nu een Link- of Form-tag met daarin het Link-OBJ of Form-OBJ element
  • Plaats de Link- of Form-tag op de logische positie tussen de andere code

    Schermafbeelding van de foutmelding Gecodeerde Annotatie mislukt in de toegankelijkheidscontrole van Acrobat Pro. Waarna je vervolgens kiest voor weergeven in venster Inhoud, daarin de annotatie zoekt en de juiste codering (Link) meegeeft.



3.2 OPSCHONEN INHOUD: lege spaties verwijderen


Schermafbeelding van het deelvenster Inhoud in de Toegankelijkheidstool van Acrobat Pro, met de contiainers waarin all objecten en teksten zijn geordend. Objecten die niet in een container zitten, worden als Artifact geduid

Acrobat Pro

1. Open het deelvenster Inhoud.

  • Kies het Toegankelijkheidsgereedschap.
  • Kijk vervolgens naar de andere zijkant van het scherm.
  • Rechtermuisklik op een leeg gebied in deze smalle zijbalk
  • Kies de deelvensters: Inhoud, Toegankelijkheidstags/Codes en Leesvolgorde

Maar we starten dus met deelvenster: Inhoud

Bewaar wijzigingen regelmatig. Het aanpassen van Inhoud is foutgevoelig, waardoor Acrobat Pro zomaar kan stoppen.
2. Verwijder de lege containers
3. Maak van losse objecten, die buiten een container staan, een Artifact (rechtermuisknop: Artifact maken...). Zoals een los object: 'Pad' of 'Formulier-XObject...'. Bundel gerust meerdere objecten tegelijk tot één Artifact, zoals bij alle tabel-paden.

Klik OK bij het tussenvenster over positionering, bij het maken van een Artifact.

VANUIT WORD IN ACROBAT

VANUIT INDESIGN IN ACROBAT
Schermafbeelding van het deelvenster Inhoud in de Toegankelijkheidstool van Acrobat Pro, waarin lege containers vanuit Word worden verwijderd en de containers op logische leesvolgorde worden gesleept. Schermafbeelding van het deelvenster Inhoud in de Toegankelijkheidstool van Acrobat Pro, waarin lege containers vanuit InDesign worden verwijderd en de containers op logische leesvolgorde worden gesleept.



3.3a ORDENEN VAN INHOUD: leesvolgorde bepalen


Schermafbeelding van het deelvenster Inhoud in de Toegankelijkheidstool van Acrobat Pro, waarin je via Objecteigenschappen containers een andere eigenschap kunt geven, zoals een Container P die naar een Container Reference wordt omgezet

Acrobat Pro
1. Open het deelvenster Inhoud (Toegankelijkheidsgereedschap)

In dit venster staat alle inhoud die een pagina heeft. Van vormen en afbeeldingen tot alle tekst die wordt voorgelezen.
2. Rangschik (sleep) alle containers op de juiste leesvolgorde.

 Objecten kunnen door verplaatsen (laagvolgorde wijzigt) 'onzichtbaar' worden, omdat ze bijvoorbeeld achter een ander object komen te staan. Ben hier alert op, met name bij vector-illustraties.

3. VOETNOOT: (container-type wijzigen)

Reference

  • Rechtermuisklik op de Container P of Span met cijfer 1 (kleine 1 achter de zin)
  • Eigenschappen, tab: Code en kies: Verwijzing (Reference)

Label

  • Rechtermuisklik op de Container P of Span met cijfer 1, (voor de (Foot)Note tekst, onderaan de pagina)
  • Eigenschappen, tab: Code en kies: Label (Lbl)

Note

  • Rechtermuisklik op de Container Note of Footnote, met de (Foot)Note tekst, onderaan de pagina
  • Eigenschappen, tab: Code en kies: Opmerking (Note)

Leesvolgorde (Reference en Note horen achter elkaar)

  • Sleep Container: Lbl en de Container (Foot)Note direct achter de Container Reference, zodat de (Foot)Note-tekst direct na de verwijzing wordt voorgelezen.

4. BIJSCHRIFT & FIGUUR: Deze doen we op een andere manier in de volgende stap/slide....

VANUIT WORD IN ACROBAT

VANUIT INDESIGN IN ACROBAT
Schermafbeelding van het deelvenster Inhoud in de Toegankelijkheidstool van Acrobat Pro, waarin containers nu de juiste eigenschap en leesvolgorde hebben, omdat dit vanuit Word nog niet logisch was Schermafbeelding van het deelvenster Inhoud in de Toegankelijkheidstool van Acrobat Pro, waarin containers nu de juiste eigenschap en leesvolgorde hebben, omdat dit vanuit InDesign nog niet logisch was



3.3b LOGISCH CODERING: coderen met venster Leesvolgorde


Schermafbeelding van het Leesvolgorde-venster in de Toegankelijkheidstool van Acrobat Pro, waarin je objecten via selectie een codering kunt meegeven of kunt wijzigen. Je kunt hier niet de leesvolgorde wijzigen. Probeer de verschillende weergaves uit, door aankruisen van de opties onderin dit venster.

Acrobat Pro
1. Open het deelvenster Leesvolgorde corrigeren (Toegankelijkheidsgereedschap). Het Leesvolgorde venster opent nu.

Merk op dat alle objecten nu zijn omkaderd met elk een tag- of cijfer-aanduiding. Dit hangt af van welke weergave er in het leesvolgorde-venster is aangekruist: Volgorde van Paginainhoud (cijfers) of Structuurtype (tags).
Afbeeldingen in de Header- en Footer in Word en op een Master-pagina in Indesign worden altijd als Artefact gecodeerd. In dit document gebeurt dat bijvoorbeeld met het logo en bijschrift. Deze moeten we zelf opnieuw voorleesbaar coderen. Dat kan met het Leesvolgorde-venster. 

Je kunt het Leesvolgorde-venster op twee manieren gebruiken:
METODE 1: Selecteer zo'n aanduiding door erop te klikken en kies een de logische codering in het Leesvolgorde-venster als deze onlogisch is.
METHODE 2: Trek met de muis een selectie om een stuk tekst dat je wilt coderen en kies de juiste, logische code in het Leesvolgorde-venster

2. Gebruik METHODE 2 om het Bijschrift (Caption) en de Afbeelding/Logo (Figuur) te coderen:

  • Trek met de muis een selectie om het bijschrift, zodat het helemaal is geselecteerd
  • In het Leesvolgorde-venster kies je voor: Figuur/Bijschrift
  • Doe dit ook voor de afbeelding en/of het logo, maar kies dan: Figuur (alleen als deze container nog geen Figuur is)
  • Sleep de Figure- en Caption-containers en op de juiste leesvolgorde in het deelvenster Inhoud.

Als je opnieuw codeert via het leesvolgorde-venster, zorg dan ook voor een nieuwe alt-tekst op deze figuur
NB. Het Leesvolgorde-venster is niet geschikt om leesvolgorde te corrigeren, maar wel om de juiste tags te geven.
 Om wel echt de leesvolgorde te wijzigen, kun je naast het verschuiven van containers in de Inhoud, ook kiezen voor het deelvenster Leesvolgorde. Hier zie je alleen de tekst en de volgorde (met nummering), zoals die wordt voorgelezen. Door verschuiven van de teksten in dit paneel, wijzig je de leesvolgorde, net zoals in het deelvenster Inhoud
Schermafbeelding van het deelvenster Leesvolgorde in de Toegankelijkheidstool van Acrobat Pro, waarin via nummering de leesvolgorde wordt getoond. Ook worden alle objecten omkaderd. Door de teksten in dit deelvenster van positie te slepen kun je leesvolgorde controleren.



3.4 LOGISCHE CODERING: ordenen codering syntax, nesting & tabelkop


Voorbeelden van code-structuur van: document met onderdelen en secties, een Inhoudsopgave, een Voetnoot, een afbeelding met bijschrift, een lijst en een tabel

Acrobat Pro
1. Open het deelvenster Code of Toegankelijkheidstags (Toegankelijkheidsgereedschap)

De naam van een tag/code is hoofdlettergevoelig en zodra je deze een beetje kent, kun je ze ook direct wijzigen door typen in het code-venster.
2. Nest alle code in een nieuwe Document-tag (Rechtermuisknop: Nieuwe code / Document) (Zie schermafbeelding)

3. Verdeel desgewenst de hoofdstukken in Part (Onderdeel) en daarin Sect (Sectie) per subhoofdstuk (Zie schermafbeelding). Dit is niet noodzakelijk voor de WCAG, maar wel gebruiksvriendelijker voor de navigatie met sommige hulpsoftware!

 Zorg dat de volgorde van de codering overeenkomt met de leesvolgorde en bladwijzer-structuur.

4. TABELKOPPEN:

  • Selecteer de Table-tag met rechtermuisknop en open Tabeleditor. Over de tabel verschijnt nu een raster van rode hokjes, de cellen
  • selecteer, eventueel met shift, een of meerdere tabelkoppen (de bovenste rij rode hokjes)
  • rechtermuisknop op een geselecteerde rode hokjes en open: eigenschappen van tabelcel
  • Kruis aan: Kopcel
  • Geef het Bereik van de Tabelkop: Kolom of Rij
Codeer lege cellen in een koprij als TD (gegevenscel)
Loopt een tabelkop (TH) over meerdere kolommen of rijen? Pas dan het getal voor rij- of kolombereik aan
Zorg in de codering dat elke tabelrij altijd een gelijk aantal cellen (TD) heeft.
Schermafbeelding van de Tabeleigenschappen, vanuit het deelvenster Code, waarin TH geselecteerd worden en vervolgens gekoppeld met hun kolom of rij. Dit is noodzakelijk voor WCAG en kan niet in Word of InDesign worden gedaan.
Rechtermuisknop op een tag en kies Eigenschappen voor wijzigen van code.

Als de codering uit Word of InDesign rommelig en onoverzichtelijk is, laat Acrobat Pro dan opnieuw coderen (Toegankelijkheidsgereedschap / PDF automatisch Taggen). DOE DIT NU NIET!!!  

VANUIT WORD IN ACROBAT

VANUIT INDESIGN IN ACROBAT
Schermafbeelding van het deelvenster Code, zoals de code van het oefendocument uit Word er logisch en overzichtelijk uitziet. Schermlezers gebruiken deze code om door de document-inhoud te navigeren Schermafbeelding van het deelvenster Code, zoals de code van het oefendocument uit InDesign er logisch en overzichtelijk uitziet. Schermlezers gebruiken deze code om door de document-inhoud te navigeren



4.5 PREFLIGHT FIX: PDF UA, Note-ID, Fonts insluiten


Schermafbeelding van het deelvenster Preflight, onder Afdrukproductie in Acrobat Pro. Selecteer 'PDF-standaarden' en vervolgend het moersleutel-icoon zijn geautomatiseerd toegankelijkheidsproblemen op te lossen, zoals ID's voor voetnoten, PDF/UA item, ontbrekende fonts en tekst-alternatieven voor hyperlinks.

Acrobat Pro
1. Open het Preflight-gereedschap (Gereedschap/Afdrukprodcutie gebruiken / Preflight) en wijzig Essentiele Functies (uitklapmenu bovenaan) naar: PDF-Standaarden

 Met dit gereedschap verfijnen we geautomatiseerd nog enkele UA-WCAG-voorwaarden.
2. Klik op het moersleutel-icoon en selecteer:
  • PDF UA-1 instellen + bewaren

    Hierna opent de tab Resultaat. Klik op de eerste tab Profielen voor de volgende stap:
  • Unieke id toevoegen aan Note-elementen in de code-structuur  + bewaren

    Hierna opent de tab Resultaat. Klik op de eerste tab Profielen voor de volgende stap:
  • Fonts insluiten (ook bij onzichtbare tekst) + bewaren

    Hierna opent de tab Resultaat. Klik op de eerste tab Profielen voor de volgende stap:
  • Tabvolgorde instellen op 'Documentstructuur gebruiken' + bewaren

3. Controleer de PDF nogmaals op fouten via Controleren op Toegankelijkheid (Toegankelijkheidsgereedschap)

 Acrobat waarschuwt niet voor:

  • ontbrekende tekst op een hyperlink (aria-label)
  • onlogische codering
  • ontbrekende TH-koppeling met kolom of rij.
  • objecten zonder Container

Daarom doen we nu met de PDF Acessibility Check (PAC) een volledige controle.



5 PAC 2024/26: controleren op WCAG


Schermafbeelding van de PAC, met de tab PDF/UA, WCAG en Kwaliteit. We gaan uit van WCAG, maar meestal is PDF/UA (Universal) dan ook valide. WCAG controleert ook kleurcontrast.

PAC 2026
1. Open de eigen PDF in de gratis PAC 2024/26 (WIN)(open new window) of open het oefenbestand:
template-word-fix-wcag.pdf of template-InDesign-fix-wcag.pdf

Heb je geen PAC op je MAC? Sleep je PDF-bestand dan in de online PAC-check (open new window) (deze laat alleen fouten zien, géén uitleg!), maar is betrouwbaarder dan bijvoorbeeld PDF-checker.nl(open new window) (zie disclaimers op die website)
2. Valideer de PDF op WCAG (tab). Meestal is PDF-UA dan ook valide.

Leesvolgorde, logische codering en betekenisvolle tekstalternatieven moet je altijd handmatig controleren!
3. Wanneer gevalideerd, draai dan een PDF-rapport van de tab WCAG uit.

Geen fouten meer? Gefeliciteerd! Je hebt nu een digitaal toegankelijke PDF gemaakt!!!
4. Nog wel fouten? 
Bijvoorbeeld een WCAG-fout: Robuust op een afbeelding? Corrigeer deze dan vervolgens met Acrobat Pro in de volgende stap/slide....

Dubbelklik in PAC op een fout om details te zien.

VANUIT WORD IN ACROBAT NAAR PAC

VANUIT INDESIGN IN ACROBAT NAAR PAC
Schermafbeelding van een valide PAC-WCAG rapport van het oefendocument uit Word. PAC maakt ook de code-structuur op een visuele manier inzichtelijk Schermafbeelding van een valide PAC-WCAG rapport van het oefendocument uit InDesign. PAC maakt ook de code-structuur op een visuele manier inzichtelijk



6 CORRIGEREN: veelvoorkomende fouten


Schermafbeelding van de Objecteigenschappen (Code) met deelvenster Kenmerkobjecten Bewerken, van waaruit objecten inline of block gepositioneerd kunnen worden, indien ze dat nog niet zijn. WCAG vereist daar duidelijkheid over of een object met de tekst mee moet lopen (Inline) of een vaste positie (Block) inneemt op de pagina.

Acrobat Pro + PAC

WCAG FOUT: ROBUUST

WAARSCHUWING VOOR FIGURE-STRUCTUURELEMENTEN: Afbeeldingen moeten altijd Inline (relatief, meebewegend in tekst) of Block (absoluut, vaste positie ten opzichte van tekst) gepositioneerd worden. Als dat onbekend is, dan geeft PAC een waarschuwing op de Figure-tag.

OPLOSSING:

  • In het deelvenster Inhoud of Code: Rechtermuisklik op de Figure-tag en kies: Eigenschappen
  • Tab: Code en klik op de knop: Kenmerkobjecten bewerken
  • Klap het eerste item uit en klap het tweede item uit
  • In deze lijst moet staan: /Placement  /Block (of Inline)
  • Voeg het als nieuw item toe, indien dit ontbreekt (let op hoofdletters en zie schermafbeelding, linksboven)
HANDMATIG CONTROLEREN: Codering van lijsten, tabellen en paragrafen, die doorlopen op een volgende kolom of pagina moeten binnen één en dezelfde tag genest zijn. 

Codering van een tag die doorloopt naar de volgende pagina of kolom: 
- 1 L met daarin alle LI 
- 1 Table met daarin alle TR 
- 1 P met daarin twee Span's 

Hulpsoftware kent geen pagina-overgangen.
Andere veel voorkomende fouten die opgelost moeten worden zijn:

  • FOUT: Ontbrekend tekstalternatief op hyperlinks. 
    Oplossing:     rechtermuisknop op de Link-tag / Eigenschappen. Vul een logische omschrijving in bij Alternatieve beschrijving voor Koppelingen
  • FOUT: Onlogische of verkeerd geneste codering
    Oplossing: Corrigeren van codering in deelvester Code of via Zoeken in deelvenster Inhoud

  • FOUT: Tag genest binnen een Artifact
    Oplossing:     Haal de betreffende tag-container In het deelvenster Inhoud, uit de Container Artifact. Verwijder dan de lege Artifact-container
  • FOUT: Geen TH in een tabel (minimaal 1 TH) of TH die niet zijn gekoppeld aan hun kolom of rij. 
    Oplossing: rechtermuisknop op de Table-tag / Tabeleditor. Selecteer de cellen die een Tabelkop moeten worden en  rechtermuisknop Eigenschappen van tabelcel. Kruis Kopcel aan en geef een kolom- of rij-bereik aan.

  • FOUT: Te weinig kleurcontrast in voorleesbare gebieden (Onderscheidbaar). 
    Oplossing: Via Gereedschap PDF bewerken, kun je tekst een geschiktere kleur geven. 
    Let op:     eerdere codering op de pagina gaat vaak verloren en het advies is om kleurcorrecties te doen vóórdat je begint met coderen!

  • Waarschuwing: TOCI element heeft geen hyperlink, is niet correct gelinkt en/of geen alternatieve omschrijving
    OPLOSSING: Afdrukproductie gebruiken /  deelvenster Preflight en klik op het moersleutel-icoon. Dan  Content-Item maken voor Link-annotaties

PAC-waarschuwingen zijn niet altijd fout. Dit kan en mag een bewuste afweging zijn.(open new window)

Vraag AI-software als ChatGPT, uitleg te geven. Het kan helpen snel te begrijpen waarom een correctie nodig is en hoe je deze kunt oplossen. Maar blijf alert en controleer het antwoord altijd zelf.

VANUIT WORD IN ACROBAT NAAR PAC

VANUIT INDESIGN IN ACROBAT NAAR PAC
Valide PAC-WCAG-rapport van het Word-oefendocument, na alle toegankelijkheidscorrecties Valide PAC-WCAG-rapport van het InDesign-oefendocument, na alle toegankelijkheidscorrecties



Vorige Slide
Volgende Slide
Visit Digitaal Toegankelijk Maken on LinkedIn(open new window)
digitaaltoegankelijkmaken.nl

by: Digitaal Toegankelijk Maken

digitaaltoegankelijkmaken.nl © 2026 | Disclaimer
WCAG Toegankelijke PDF maken met Word, InDesign en Acrobat Pro
digitaaltoegankelijkmaken.nl
by Digitaal Toegankelijk Maken
X
Voeg toe aan beginscherm
Voeg toe aan beginscherm